Geneeskunde voor het Volk

Dr. Eric Hufkens

Eric Hufkens, dokter bij Geneeskunde voor het Volk in Marcinelle, kreeg een wel heel bitter eindejaarscadeau: de Orde van Geneesheren wil de erfenis van zijn hele familie blokkeren om niet-betaalde lidgelden (2.079 euro) te recupereren. Eric Hufkens doet het verhaal.

“Ik ben in 1986 afgestudeerd als arts aan de universiteit van Antwerpen. Ik werkte daarna als huisarts in Hoboken, Mechelen, Zelzate, Burkina Faso en Deurne. Momenteel werk ik in de groepspraktijk van Geneeskunde voor het Volk in Marcinelle bij Charleroi.

Net als vele andere dokters weiger ik al heel lang lidgeld te betalen aan de Orde van Geneesheren, omdat ik en alle dokters van Geneeskunde voor het Volk die als een onwettige organisatie beschouwen. Maar de Orde ontwijkt het inhoudelijke debat. Zij kent alleen repressie. In 2006 werd ik door de vrederechter veroordeeld tot het betalen van de achterstallige bijdragen. De rechter had wel begrip voor mijn standpunten, maar zei dat hij wel verplicht was de wet toe te passen...

Korte tijd later kreeg ik van de deurwaarder een brief waarin die aankondigde dat er zeer spoedig een meubelbeslag zou worden uitgevoerd. Maar na een symbolische bezetting van mijn woning, krabbelde de Orde terug. Haar advocaat liet weten dat het meubelbeslag er niet zou komen. Toch kreeg ik enkele weken geleden opnieuw een brief van de deurwaarder over een nakend beslag!

De creativiteit van de Orde kent blijkbaar geen grenzen, niet voor de volksgezondheid, maar wel voor het innen van de verplichte bijdrage. De nieuwe troef: beslag leggen op de erfenis van de familie.

In 2008 zijn mijn beide ouders kort na elkaar overleden. Na heel wat perikelen is de hele erfeniskwestie bijna rond: de banktegoeden kunnen weldra verdeeld worden tussen de negen broers en zussen. Gisteren belde mijn zus me op in Saint-Hubert, waar ik een week op vakantie ben. “De procedure is geblokkeerd bij de bank. De Orde van Geneesheren wil beslag leggen op de tegoeden”. Vandaag kreeg ik mijn dochter Zoé aan de lijn, die thuis is gebleven om te studeren: “De deurwaarder is langs geweest. Gelukkig niet voor een meubelbeslag, maar de Orde van Geneesheren wil beslag leggen op de erfenis van de familie. Ik heb niets willen tekenen…”. Van studeren zal die dag wel niet meer veel van in huis zijn gekomen!

Hoe is het mogelijk dat de Orde mijn broers en zussen mee wil laten opdraaien voor een principiële kwestie waar alleen ik mee te maken heb en verantwoordelijk voor ben? Waarom oefent ze druk uit op mijn broers en zussen voor zaken die alleen mij aanbelangen? Of is chantage een bewust wapen in hun strategie? De Orde heeft alleszins nooit contact met mij opgenomen, laat staan een poging ondernomen om eindelijk het inhoudelijke debat te voeren.

Hoelang moeten we het nog dulden dat we verplicht worden om zulke organisatie financieel te steunen?

Ik zal alleszins alle juridische en andere middelen gebruiken om mijn broers en zussen te laten wat hen toekomt en om zelf mijn principiële betaalweigering te kunnen verder zetten.

Waarom verzet ik mij tegen de Orde van Geneesheren?

Al tijdens de mijn eerste studiejaren kwam ik in aanvaring met de Orde van Geneesheren. Tijdens de winter van 79-80 steunde de Orde een staking van de dokters, die enkel het eigenbelang voor ogen had en de noden van de patiënten verwaarloosde. Ik werkte tijdens de doktersstaking als vrijwilliger in een wijkgezondheidscentrum in de volkswijk Sint-Andries in Antwerpen, met de bedoeling om de artsen die de staking ongunstig gezind waren te ondersteunen zodat ze hun werk zo efficiënt mogelijk zouden kunnen voortzetten en de patiënten niet in de kou te laten staan. Na deze actie verenigden honderden progressieve artsen zich in hun verzet tegen de Orde van Geneesheren. Het voornaamste actiemiddel was – en is – een betaalstaking van de verplichte bijdrage aan de Orde van Geneesheren.

Eens afgestudeerd sloot ik me bij deze beweging aan: ik weigerde – en weiger nog steeds – het lidgeld te betalen aan de Orde. Ik werd daarbij gesterkt door de negatieve ervaringen en confrontaties van collega’s artsen van Geneeskunde voor het Volk met de Orde, zoals het gewelddadige meubelbeslag bij mijn collega’s in Genk en hun opsluiting in de gevangenis. De beelden daarvan staan nog altijd in mijn geheugen gegrift.

Sindsdien is de Orde nooit fundamenteel veranderd. Het blijft een orgaan dat in wezen de belangen van een kleine kring van dokters behartigt, namelijk van de kring die het beroep van arts in de eerste plaats als een vrij beroep benadert, waarbij commerciële overwegingen belangrijker zijn dan de volksgezondheid en de belangen van de patiënt. Dure woorden zoals ethiek en deontologie kunnen dat nauwelijks verdoezelen. Bijna dagelijks word ik daarmee geconfronteerd: wanneer ik een patiënt ziek schrijf, als deel van de behandeling – geen sinecure, want vele mensen verkiezen het om te blijven werken als ze ziek zijn uit schrik om hun werk te verliezen – kan de werkgever een controlearts sturen naar de zieke werknemer. Deze controleur heeft alleen maar tot doel het aantal ziektedagen te verminderen. Als hij dat wil doen, moet hij met de behandelende arts contact opnemen voor overleg en advies. Maar als het erom gaat om zieke werknemers terug aan het werk te sturen, verdwijnen de ethiek en de deontologie: de patiënt wordt onder druk gezet om het werk te hervatten, de behandelende arts wordt meestal buiten spel én voor schut gezet. De Orde is daar perfect van op de hoogte, maar ziet er absoluut geen graten in. “Klassengezondheidszorg”, zo kunnen we dat noemen.

Deze nieuwe affaire wijst er opnieuw op dat we de Orde dringend moeten afschaffen en vervangen door een Hoge Raad voor de Medische Ethiek, waarvan, naast gezondheidswerkers, ook patiëntenorganisaties, ziekenfondsen en vakbonden deel uitmaken.

We staan zeker niet alleen in onze contestatie van de Orde. Verschillende wetsvoorstellen zagen al het licht, onder andere om het ondemocratische karakter van de Orde weg te werken, de Orde af te schaffen of grondig te hervormen.”